MİLYARLIK BAHARAT: SAFRAN !!!

Safran (Crocus sativus), süsengiller (Iridaceae) familyasından, sonbaharda çiçek açan, 20-30 cm boyunda, soğanlı bir kültür bitkisi ve bu bitkiden elde edilen baharat. Bitkinin yaprakları şeritimsi, mor çiçekleri üç tepeciklidir. Çiçeği ve tepecikleri bitkiye bağlayan yaprak sapı da dahil olmak üzere erkek organları kurutularak özellikle gıda boyası ve tad verici olarak kullanılan safran bitkisi daha çok İspanya, Fransa, İtalya ve İran’da yetiştirilir. Türkiye’de ise safran Safranbolu’da üretilmektedir. Ağırlığına göre dünyanın en pahalı baharatı, (bir gramı 5 ile 6 € arası), olan safranın anavatanı Güneybatı Asya’dır. Yetiştiriciliğine ilk olarak Yunanistan civarında başlanmıştır. Yarım kilogram safran 80.000 çiçekten çıkarılabilir.

Safran baharatının keskin bir tadı ve iyodoform ya da saman benzeri bir kokusu vardır. Bunların sebebi bileşiminde bulunan pikrokrosin ve safranal kimyasallarıdır. Aynı zamanda içine konduğu yemeklere altın gibi sarı bir renk katan, krosin adı verilen karotenoit bir boya maddesi de içerir. Bu özellikler safranı dünya çapında çok aranan bir baharat yapar. Ayrıca tıpta da kullanılır.

Safran kelimesi Arapça sarı renk anlamına gelen usfer (أَصْفَر) kelimesinden türetilen ve Arapça’da safran baharatı anlamına gelen za’feran (زَعْفَرَان ) kelimesinden kaynaklanarak . Latince’ye safranum, İtalyanca’ya zafferano ve İspanyolca’ya azafrán olarak geçmiştir. Daha sonra Fransızca’ya safran ve oradan da İngilizce’ye saffron olarak aktarılmıştır.

Bir gramı 7 dolara satılan safran bitkisi, pamuğun alternatifi olarak görülüyor. Safranbolu'da 8 köydeki üretim tüm ülkeye yayılıyor.

Düşük maliyetle yüksek kazanç elde etmek isteyenler, son dönemde safran adlı, baharat olarak da kullanılan bir bitkinin heyecanına kapıldı. Gramı 7 dolara satılan safran, adeta altınla yarışıyor. Safranın kilosu iç pazarda 10 milyar liraya kadar alıcı buluyor. Yurt dışında ise bu fiyat rahatlıkla 2-3 katına kadar çıkabiliyor. Son yıllarda Tarım Bakanlığı'nın soğan ithalini yasaklamasıyla üretim sıkıntısı yaşanan safranda, 1920'lerde 600 kilo olan üretim, şimdilerde 10 kiloya kadar düştü.
Çiftçinin yeni geçim kapısı
TEMA Vakfı'nın Harran Ovası'nda sürdürdüğü projeyle safran üretimi yeniden yöre çiftçisinin geçim kapısı olacak. TEMA'nın uyguladığı Safran Projesi'nin ilk adımı, geçen yıl ekim ayında atıldı. İlk safran soğanları Harran Ovası'nda Kuruyer Köyü'nün, Çütlük mezrasında 800 metrekare alana dikildi. İlk çiçekler Aralık 2003'te toplandı. İkinci yılına giren projede bu ay dikilen soğanların aralık ayında çiçek vermesi bekleniyor. Sekiz ailenin sürdürdüğü ve 3 yılda tamamlanacak projenin sonunda ekim alanının 16 dekara ulaşması hedefleniyor.
Tıpta da kullanılıyor
Bugün, dünya piyasalarında safranın gramı, altının gramına eşdeğer tutuluyor. Safran, kanser araştırmalarında bazı kanser türlerine karşı ümit vaat ettiği için, tıp dünyasında geniş çapta denemelerde kullanılan bir madde durumunda. Bu kadar değerli bir bitkiyi önemli kılan özelliklerin başında, geniş bir kullanım alanı olmasına rağmen, üretimin azlığı geliyor.

SAFRAN EKEN ALTIN BİÇER !!!