by Dr Levent Undar, Dr Ali Akpınar and Dr Atilla Yanıkoglou

May 10, 1990 Hospital Doctor Vol C10 No 19

English

Vurucu ......... hasta insan derisi mütehassısı

Havuzların duvarı beton, zemini ise çakılla döşeli olup suyu, binalar arasından geçen ufak bir dereye boşalmaktadır, pH'şı yaklaşık 7,2 olan su, izotermal olup yıl boyunca sıcaklığı yaklaşık (ort.) 35C'de süre gitmektedir. Su, kendini içilebilir kılan özelliklere sahiptir ( i ). Suyun biyolojik ve tedavi edici yönünün içerdiği Selenyum’ dan { 1.3 ;ppm) kaynaklandığı vurgulanmaktadır ( i ). Kaplıca ilk kez 1800' lü yıllarda komşu köylüler tarafından fark edilmiştir. Havuzlar 1900 de inşa edilmiş olup 1963 yılında hizmete açılmıştır ( ii ).

Aç doktor balıkları ..... insan eline beslenmek için vuruşları

Bazı hastalıklarda tropikal uygulanımın yararlı olduğu bilinen Selenyumun sudaki yüksek düzeyinin yara iyileşmesinde önemli etken olduğu bildirilmiştir( i ). Selenyum , hücreleri serbest radikallerin etkisine karşı koruyan bir enzim olan glutation ,peroksidaz ' ın bir ko-faktörüdür ( iii ). Bu içme ya da lavaj suretiyle alınan suyun gastrointestinal (Midebarsak) ve jinekolojık hastalıklardaki yararlı etkisini de açıklayabilir.

Türkiye dışından gelen gözlemciler de, bu suyu tecrübe eden hastaların doktor balıklardan hoşnut olduklarını ve hayal kırıklığına uğrayan hiç bir hastanın olmadığını bildirmişlerdir ( iv ). Doktor balıklara duyulan ilgi, nörolojik ve romatizmal hastalıkları olan insanlarıda bu kaplıcaya çekmiştir. Balıklar havuza giren vücudun çevresini sarmakta, bu vücuda vurmakta ve yarala- maktadırlar. Başlangıçta deride duyulan huzursuzluk yerini , mikromasajın gevşetici hoş duyumuna bırakmaktadır.

Yemekten sonra (beslenişten sonra ) hoşnutluk ......muhtemel bir hastaya önem verilmiyor

Bu masaj özellikle hızlı büyümeleri için daha fazla besine ihtiyacı olan küçük balıklar tarafından yapılmaktadır.

Bu nedenle kaplıcanın hidroterapik yararına eş olarak nörolojik , romatizmal ve travmatik sekelleri olan hastaların kendilerini daha iyi hissetmelerine neden olan bu masajın da psikolojik bir katkısı olabilir.

Umutsuz hastaların bu kutsal balıklara olan güveni ve farklı bir ortamda bulunmaları da hastanın kendisini iyi hissetmesine katkıda bulunuyor olabilir.

Sadece hastalar değil sağlıklı olan kişilerde doktor balıkları gömek amacıyla kaplıcayı ziyaret etmektedirler.

Sağlıklı insanlar muhtemelen bu balıklardan derilerinin keratinize olan kısımlarının temizlenmesi nedeniyle yararlanmaktadırlar.

Cerrahlık zamanı ......... doktor balıkların hastaların ayakları, bacakları ve vücudu üzerinde iyileştirici yönde çalışışları

Kaplıca iki tip balık içermektedir. Her iki tip balık ta Cyprinidae familyasının üyesidirler ve sıcak bir ortamda yaşamaya adapte olmuşlardır (i ) (v).

Bu tiplerden vurucu diye bilinen, Cyprinion macrostomus macrostomus ' tur.

Bu tipin terminal ağzı vardır ve 15 - 20 cm boydadar.

 

Vücudu nispeten iri pullarla kaplıdır ve yan yüzeylerinde 6 - 8 adet farklı büyüklükte düzensiz lekeler bulunmaktadır.

İkinci tip balık, bir yalayıcı olarak bilinen Garra ruf a obtusa ' dır.

Bu tip hilal şeklinde ventral ağıza sahiptir ve boyu maxsimum 19 cm 'dır.Vücudu büyük pullarla kaplıdır.

Jabbers (dürtükleyiciler) olarak anılanlar, üçüncü bir balık tipi değildir, bu “vurucu tipin" eşeysel olgunluğa erişmemiş formudur. Eşeysel olgunluğa erişince yan yüzeylerindeki lekeler kaybolur ( vi). Her iki tip balık da omnivordur, bu Cyprinidae familyasının iyi bilinen bir özelliğidir(vi ).Fito ve zooplanktonlarla beslenirler.

Ancak, havuzlarda plankton miktarının az olduğu araştırılmıştır (i).Bu da, balıkların gelişimini ve büyümelerini geciktirir, onların saldırgan ve predatör olmalarına neden olmaktadır (viii}.

Kışın, havuzlarda kimse olmadığında balıklar, acıkmış bir koyun sürüsü gibi besin ararlar.

Yazın, havuzlara giren insanların vücuduna saldırırlar(v).

Balıklar, sağlıklı deriden ziyade hastalıklı deriye saldırmayı tercih ederler, çünkü ondan parça koparmak daha kolaydır.

Balıkların insanlar üzerinde besleniş sebebinin havuzlarda, yeterince besin bulunmayışından kaynaklandığı denemelerle gösterilmiştir ( i ).

Akvaryumda 21 gün aç bırakılan balıkların ,akvaryuma daldırılan sadece bir insan eline değil , bununla birlikte daldırılan herhangi bir şeyede örneğin bir kalem veya bir böcede vurarak besin aradıkları gözlemlenmiştir.

Akvaryumda yeterli beslenen balıklarda bu davranış gözenmemiştir.

Aç balıkların,güçsüz ve yaralı balıklara saldırmaları ve onları iskeletleri. çıkıncaya kadar yemeleri Kanibalizm oluşlarının bir;göstergesidir.

Havuzlarda balık populasyonunun sabit kalışı, bunların kanibal (yamyam) oldukları görüşünü desteklemektedir.

Suyun yüksek sıcaklığı ve beslenme ortamının balıklar üzerindeki etkileri biyokimyasal olarakta araştırılmıştır (viii) (ix).

Doktor balıkların tedavi edici tıptaki rolü daha ileri çalışmaları hak etmektedir.

Bizler, ayrıca bu balıkların hepatit ve HIV enfeksiyonlarını bulaştırabilme olasılıklarınında araştırılmasının gerekli olduğu kanısındayız.

1. (i) Fen Bilimleri Dergisi (Sivas), 1987, Supplement 5,1 (abstract in English)

2. (ii)Ankara Bilgi Basımevi, 1969 (in Turkish)

3. (iii)Science, 1983, 220, 472.

4. (iv)The Lancet, 1989, ii, 1093.

5. (v)Vet Facult Dergisi (Ankara), 1983, 30, 276 (abstract in English)

6. (vi)The Lancet, 1990, i, 470.

7. (vii)Fish nutrition, New York, Academic Press, 1972.

8. (viii)Doga Tu Biyol Dergisi (Ankara), 1988, 12, 1 (abstract in English).

9. (ix) Doga Tu Biyol Dergisi (Ankara), 1989, 13, 57 (abstract in English).

• Dr Undar is associate professor of internal medicine in the faculty of medicine, and Dr Akpınar and Dr Yanıkoglou are with the department of biology in the faculty of science and art, Cumhuriyet University, Sivas, Turkey.